ABUTATUR...................1
privata proprietate contra bonum commune abutatur. Ipsa autem proprietas privata et	1557
AC.........................408
proprium est esse humanam simul ac divinam, visibilem invisibilibus praeditam, actione	2
omnes alios Ritus applicari possunt ac debent, licet normae practicae quae	4
culturae gradum, animarum pastores sedulo ac patienter prosequantur, unum e praecipuis	30
agatur de Sacro faciendo, discrete ac decore fiant, ductu et sponsione	31
in rubricis notetur; et fidelissime ac rite adimpleatur ministerium praedicationis. Haec	58
variarum gentium populorumque animi ornamenta ac dotes colit et provehit; quidquid	65
erroribusque non adstipulatur, benevole perpendit ac, si potest, sartum tectumque servat	65
scientia liturgica, Musica, Arte sacra ac re pastorali peritis iuvanda. Cui	78
iis qui variis premuntur necessitatibus, ac pro omnibus hominibus totiusque mundi	90
in lectionibus et «oratione communi», ac, pro condicione locorum, etiam in	91
respondeat. Recognoscatur ritus sepeliendi parvulos, ac propria Missa donetur. CAPUT IV	143
constitutum ut totus cursus diei ac noctis per laudem Dei consecretur	146
in modum Officii divini confectum ac rite approbatum sit. Cum Officium	175
ut clerici choro haud obligati, ac praesertim sacerdotes conviventes vel in	176
Redemptionis fructum miratur et exaltat, ac veluti in purissima imagine, id	186
in caelis laudem perfectam decantant ac pro nobis intercedunt, circulo anni	187
admittit. Sacrosanctum igitur Concilium normas ac praecepta ecclesiasticae traditionis et disciplinae	204
momentum in earum vita religiosa ac sociali habens, huic musicae aestimatio	216
splendorem, atque mentes ad Deum ac superna vehementer extollere. Alia vero	218
pertinentes vere essent dignae, decorae ac pulchrae, rerum supernarum signa et	224
habuit, sed secundum gentium indoles ac condiciones atque variorum Rituum necessitates	227
opera, quae fidei et moribus, ac christianae pietati repugnent, offendantque sensum	229
vel ob artis insufficientiam, mediocritatem ac simulationem, ab aedibus Dei aliisque	229
sollicitudine Mater Ecclesia ea excipit ac prosequitur quae hominis animum potissimum	245
vias cuiusvis generis nuntios, cogitata ac praecepta facillime communicandi. E quibus	245
humanam societatem, natura sua attingere ac movere valent, sicuti prelum, cinematographeum	245
suam totiusque humanae familiae salutem ac perfectionem persequantur. Ceterum, laicorum praesertim	249
sint, eamdem animadvertere, imperio regere ac, si res ferat, reicere, difficulter	251
communicationes his instrumentis diffusas, personali ac libera electione, recipiunt. Recta enim	257
lectas penitius intellegant; cum educatoribus ac peritis de iisdem disserant et	259
ad religionem spectantibus personis dignis ac peritis tractanda concredantur et debita	262
ad prelum quod attinet, defendere ac tutari; religionem, culturam, optimas artes	263
tenetur officio, per legum promulgationem ac sedulam executionem, iuste et vigilanter	264
quae Ecclesiae vitam respiciant pervulget ac recte explanet. Moneantur autem fideles	268
honestorum effectorum et distributorum adiuvando ac simul coniungendo, pelliculas laude dignas	269
catholicorum proborumque exercentium auditoria fovendo ac inter se consociando. Itidem efficax	269
possint. Scaenici quoque actores instituendi ac iuvandi, ut sua arte humanae	273
catholicae de hac re propositio ac explicatio in catechismo tradatur. Cum	274
desides pati verbum salutis alligari ac praepediri technicis moris vel expensis	275
in hac re promota, sustentanda ac fovenda, iuxta orbis catholici necessitates	276
salis lucisque instar, terram condiant ac mundum collustrent; insuper omnes bonae	283
Pater, liberrimo et arcano sapientiae ac bonitatis suae consilio, mundum universum	285
praefigurata, in historia populi Israel ac foedere antiquo mirabiliter praeparata, in	285
Eo ante mundi constitutionem elegit ac in adoptionem filiorum praedestinavit, quia	286
exeuntibus (cf. Io. 19, 34), ac praenuntiantur verbis Domini de morte	286
donis hierarchicis et charismaticis instruit ac dirigit, et fructibus suis adornat	287
increscit, ad Regnum consummatum anhelat, ac totis viribus sperat et exoptat	290
voluit coniunctam et in dilectione ac fidelitate subditam (cf. Eph. 5	295
atque glorificato, per sacramenta arcano ac reali modo uniuntur. Per baptismum	297
participantes, ad communionem cum Eo ac inter nos elevamur. «Quoniam unus	297
tradidit (Io. 21, 17), eique ac ceteris Apostolis diffundendam et regendam	305
Cor. 11, 25), ex Iudaeis ac gentibus plebem vocans, quae non	308
qua gaudet, populum sacerdotalem efformat ac regit, sacrificium eucharisticum in persona	312
peculiari cura, foveant oportet. Tot ac tantis salutaribus mediis muniti, christifideles	315
muniti, christifideles omnes, cuiusvis conditionis ac status, ad perfectionem sanctitatis qua	315
testimonium maxime per vitam fidei ac caritatis diffundendo, et Deo hostiam	316
et utilia, cum gratiarum actione ac consolatione accipienda sunt. Dona autem	317
Unus enim Christus est Mediator ac via salutis, qui in Corpore	322
fidei, sacramentorum et ecclesiastici regiminis ac communionis. Non salvatur tamen, licet	323
25) vel sine Deo viventes ac morientes in hoc mundo, extremae	326
omnium Capite, reddatur universorum Creatori ac Patri omnis honor et gloria	327
praeposuit in ipsoque instituit perpetuum ac visibile unitatis fidei et communionis	329
doctrinam de institutione, perpetuitate, vi ac ratione sacri Primatus Romani Pontificis	329
cum successore Petri, Christi Vicario ac totius Ecclesiae visibili Capite, domum	329
Constituerunt itaque huius modi viros ac deinceps ordinationem dederunt, ut cum	332
ita imprimi, ut Episcopi, eminenti ac adspectabili modo, ipsius Christi Magistri	335
hoc Capite, subiectum quoque supremae ac plenae potestatis in universam Ecclesiam	337
15 ss.); illud autem ligandi ac solvendi munus, quod Petro datum	337
Episcoporum tum fidelium multitudinis, perpetuum ac visibile principium et fundamentum. Episcopi	338
alleviationis summe funguntur, et necessitates ac preces fidelium ad Deum Patrem	354
intima fraternitate nectuntur, quae sponte ac libenter sese manifestet in mutuo	356
praesidere, sacramentalia ministrare, ritui funeris ac sepulturae praeesse. Caritatis et administrationis	359
Diaconatus in futurum tamquam proprius ac permanens gradus hierarchiae restitui poterit	360
possunt, ad modum illorum virorum ac mulierum, qui Paulum apostolum in	370
tamquam signum et stimulus caritatis, ac quidam peculiaris fons spiritualis foecunditatis	399
in sinu suo inveniri viros ac mulieres, qui exinanitionem Salvatoris pressius	400
impigre adimplenda efficaciter attrahere potest ac debet. Cum enim Populus Dei	406
gregis provideatur, quodcumque perfectionis Institutum ac sodales singuli a Summo Pontifice	409
vel aegrotos et saucios sanantem ac peccatores ad bonam frugem convertentem	411
praesertim ad genus vitae virginalis ac pauperis, quod sibi elegit Christus	412
Synodus confirmat et laudat viros ac mulieres, Fratres ac Sorores, qui	413
laudat viros ac mulieres, Fratres ac Sorores, qui in monasteriis, vel	413
Christi condecorant, omnibusque hominibus generosa ac diversissima servitia praestant. Unusquisque autem	413
arctiusque per eam sibi coniungat ac proprio Corpore et Sanguine illos	416
ih terris Deo exhibet, nobilitant ac multipliciter ad ampliorem eius aedificationem	419
quos praeclarum virtutum christianarum exercitium ac divina charismata piae fidelium devotioni	420
inter mundanas varietates, secundum statum ac condicionem unicuique propriam, ad perfectam	421
nobis exhibitum, suapte natura tendit ac terrninatur ad Christum qui est	422
eos arcere aut corrigere satagant ac omnia ad pleniorem Christi et	424
protulit, ut vera Mater Dei ac Redemptoris agnoscitur et honoratur. Intuitu	427
vinculo unita, hoc summo munere ac dignitate ditatur ut sit Genetrix	427
22-23). Ipsa praecellit inter humiles ac pauperes Domini, qui salutem cum	429
consentiens, facta est Mater Iesu, ac salvificam voluntatem Dei, pleno corde	430
2, 34-35). Puerum Iesum deperditum ac cum dolore quaesitum, parentes eius	431
se genitae immolationi amanter consentiens; ac demum ab eodem Christo Iesu	432
ad caelestem gloriam assumpta est, ac tamquam universorum Regina a Domino	433
dominantium (cf. Apoc. 19, 16) ac peccati mortisque victori. III. DE	433
enim creatura cum Verbo incarnato ac Redemptore connumerari umquam potest; sed	437
hoc materno fulti praesidio Mediatori ac Salvatori intimius adhaereant. Beata autem	438
ipsa fit mater: praedicatione enim ac baptismo filios, de Spiritu Sancto	440
in fide, spe et caritate, ac divinam voluntatem in omnibus quaerens	441
adorationis, qui Verbo incarnato aeque ac Patri et Spiritui Sancto exhibetur	442
non deesse, qui Matri Domini ac Salvatoris debitum afferunt honorem, speciatim	445
Deiparae semper Virginis fervido impulsu ac devoto animo concurrunt.24 Universi	445
transcribimus: «Ratione habita moris conciliaris ac praesentis Concilii finis pastoralis, haec	446
Supremi Ecclesiae Magisterii doctrinam, omnes ac singuli christifideles excipere et amplecti	446
datur, dicitur: «subiectum quoque supremae ac plenae potestatis in universam Ecclesiam	453
atque incremento omnium Ecclesiarum particularium ac propterea constituantur paroeciae atque propria	460
animarum consulendum aptiores videantur. Sciant ac pro certo habeant omnes Orientales	462
semper servare posse et debere, ac nonnisi ratione proprii et organici	462
ut his diebus, imo frequentius ac vel etiam quotidie, Sacram Eucharistiam	476
mutua et meliore cognitione, collaboratione ac fraterna rerum animorumque aestimatione. Ab	485
et per diversas ambulant vias, ac si Christus Ipse divisus sit	494
omnibus proponere vult adiumenta, vias ac modos quibus ipsi possint huic	496
aliaque interiora Spiritus Sancti dona ac visibilia elementa: haec omnia, quae	504
speramus. Patet autem opus praeparationis ac reconciliationis eorum singulorum, qui plenam	511
sacerdotum enim formatione necessaria institutio ac formatio spiritualis fidelium et religiosorum	532
missionalia opera in iisdem terris ac alii Christiani incumbentes hodie praesertim	533
in eorum apostolatu oriuntur. Modus ac ratio fidem catholicam exprimendi nullatenus	534
e suo fonte originem duxit ac deinceps novum vigorem identidem accepit	550
apostolica traditione scriptisque Orientalium Patrum ac spiritualium auctorum nutriri, ad rectam	553
declarat, totum hoc patrimonium spirituale ac liturgicum, disciplinare ac theologicum in	554
patrimonium spirituale ac liturgicum, disciplinare ac theologicum in diversis suis traditionibus	554
cum Ecclesia catholica peculiari affinitate ac necessitudine iunguntur ob diuturnam populi	556
dialogi atque incitamentum esse possunt ac debent. Mens nostra eos imprimis	559
qui Iesum Christum ut Deum ac Dominum et unicum mediatorem inter	560
Sacrarum Scripturarum amor et veneratio ac prope cultus fratres nostros ad	561
divinam Sacrorum Librorum affirmant, aliter ac nos-diversi quidem diverse-sentiunt de habitudine	563
iuxta Domini institutionem rite confertur ac debita animi dispositione accipitur, homo	565
Domini, cetera sacramenta et cultum ac Ecclesiae ministeria obiectum dialogi constituat	567
Ecclesia catholica semper professa est, ac simul in eam plenitudinem tendens	571
effecti sunt fidei Magistri, Pontifices ac Pastores. Hoc suum episcopale munus	575
hoc Capite, subiectum quoque supremae ac plenae potestatis in universam Ecclesiam	579
omnis competit potestas ordinaria, propria ac immediata, quae ad exercitium eorum	586
novae ordinationi, necessitatibus temporum, regionum ac Rituum magis aptatae, subiciantur, praesertim	589
praesertim dioecesani, qui mentem, optata ac necessitates omnium Ecclesiarum Summo Pontifici	591
de bonorum materialium possessione, incremento ac recta distributione, de pace et	598
et colloquia cum eisdem petant ac promoveant. Quae salutis colloquia, ut	600
amore copulentur, perspicuitate sermonis simul ac humilitate et lenitate praestent oportet	600
Sacramentorum receptione in gratia crescant ac fideles Domino sint testes. Qua	606
plene effulgeat. Idcirco vocationes sacerdotales ac religiosas quam maxime foveant, speciali	607
In exercendo suo munere patris ac pastoris, sint Episcopi in medio	608
vivere atque ministerium suum fideliter ac fructuose adimplere valeant. Quare institutiones	611
sedulo studeant, et aptis instrumentis ac institutionibus spirituali eorum curae, concordi	618
intendit, Episcopi per se plena ac perfecta gaudent libertate atque independentia	619
sociali quoque et civili profectui ac prosperitati consulunt, actuosam in hunc	620
ex altera vero parte, sufficiens ac idoneus praebeatur campus in quo	630
poterunt. Ut quam maxime praesenti ac futuro dioecesis bono faveatur, Episcopus	641
pietate, zelo apostolico, ceterisque dotibus ac qualitatibus, quae ad curam animarum	660
necessitatibus, magis magisque afferre possunt ac debent. Ad hoc autem ut	668
Religiosi omnes devoto semper obsequio ac reverentia prosequantur. Praeterea quoties ad	670
Religiosi Episcoporum postulationibus votisque prompte ac fideliter obsecundent ut ampliores partes	670
universalis missionis Apostolis traditae, vires ac voluntates suas consociaverunt ad bonum	679
haud raro munus suum apte ac fructuose adimplere non valent nisi	681
nationum ad maius bonum promovendum ac tuendum. 6) Enixe commendatur ut	688
circumscriptiones opportune recognoscantur et iura ac privilegia Metropolitarum novis aptisque normis	691
et 24 statutas, et consilia ac vota sua Apostolicae Sedi proponant	694
apparere. Nunc vero, de vita ac disciplina institutorum, quorum sodales castitatem	702
exordiis quidem Ecclesiae fuerunt viri ac mulieres, qui per praxim consiliorum	703
generalia respiciunt accommodatae renovationis vitae ac disciplinae religionum atque, propria indole	705
ut instituta peculiarem suam indolem ac munus habeant. Ideo fideliter agnoscantur	708
exercitium virtutum in eis urgere ac fovere debet, praesertim humilitatis et	721
4, 10) ante omnia quaerant ac diligant et in omnibus rerum	724
ut eorum sodales in solitudine ac silentio, in assidua prece et	727
ad Christum sequendum imprimis respondeant, ac ipsi Christo in Eius membris	729
est divinae Maiestati humile simul ac nobile servitium praestare intra septa	731
recognitam secumferunt. Quae professio viris ac mulieribus, laicis et clericis in	735
intendant et ipsa instituta propriam ac peculiarem indolem, saecularem scilicet, servent	735
servent ut apostolatum in saeculo ac veluti ex saeculo, ad quem	735
Io. 3, 17). Institutorum provinciae ac domus aliae cum aliis in	744
tamen speciem luxus, immoderati lucri ac bonorum cumulationis vitent. Religiosi per	745
est (cf. Rom. 13, 10) ac vinculum perfectionis (cf. Col. 3	750
utpote signum consecrationis, sit simplex ac modestus, pauper simul et decens	755
et ipsi sodales non clerici ac religiosae apostolatus operibus immediate post	756
locorum necessitatibus ea accommodent, opportunis ac etiam novis mediis adhibitis, illis	761
religiosam in eorum cordibus excolant ac tueantur. Institutis autem fas est	767
1 ampliora quotidie incrementa capient ac uberiores salutares afferent fructus. DECRETUM	770
cohaerenter disponant atque pari discretione ac zelo promoveant. Opus vero fovendarum	776
sive ceteris educationis mediis instituuntur; ac sedulo promoveantur Instituta aliaque incoepta	779
eos qui in Seminario laborant ac ipsis alumnis se demonstret verum	783
inquiratur de candidatorum recta intentione ac libera voluntate, de idoneitate spirituali	784
rite instruendo impares sint, erigantur ac foveantur Seminaria pluribus dioecesibus vel	786
ita ut optione mature deliberata ac magnanimi, integra corporis et animi	793
natione superiora studia inire valeant; ac praeterea eam linguae latinae cognitionem	799
coetibus excitandum. Totius institutionis unitas ac soliditas sedulo curetur, vitata nimia	811
ad apostolicam laicorum actionem excitandam ac fovendam accurate instruantur, necnon ad	815
quae vero pro alumnorum aetate ac locorum condicione, prudenti Episcoporum iudicio	816
easque in dies magis renovare ac fovere valeat. CONCLUSIO Huius Sanctae	817
officii plenius conscii, vitam socialem ac praesertim oeconomicam et politicam actuosius	819
Similiter Sancta Synodus declarat pueris ac adolescentibus ius esse ut in	824
et, novis progredientis aetatis quaestionibus ac investigationibus accuratissime consideratis, altius perspiciatur	843
sese distribuendo, inventa vicissim communicando ac magistros ad tempus permutando inter	850
finem ultimum, Deum, cuius providentia ac bonitatis testimonium et consilia salutis	854
nituntur proponendo vias, doctrinas scilicet ac praecepta vitae, necnon ritus sacros	856
vestigiis, genuinam de divina revelatione ac de eius transmissione doctrinam proponere	872
et res verbis significatas manifestent ac corroborent, verba autem opera proclament	873
14, 9), tota suiipsius praesentia ac manifestatione, verbis et operibus, signis	875
Spiritu veritatis, revelationem complendo perficit ac testimonio divino confirmat, Deum nempe	875
decreta circa hominum salutem manifestare ac communicare voluit, «ad participanda scilicet	878
Quapropter utraque pari pietatis affectu ac reverentia suscipienda et veneranda est	885
sancte custodit et fideliter exponit, ac ea omnia ex hoc uno	887
Deus homines elegit, quos facultatibus ac viribus suis utentes adhibuit,2	889
Deum verum et vivum verbis ac gestis revelavit, ut Israel, quae	895
salutis, Dei et hominis cognitionem ac modos quibus Deus iustus et	896
quibus sublimes de Deo doctrinae ac salutaris de vita hominis sapientia	896
factis et verbis Patrem suum ac Seipsum manifestavit, atque morte, resurrectione	898
praedicarent, fidem in Iesum Christum ac Dominum excitarent et Ecclesiam congregarent	898
Ecclesia semper et ubique tenuit ac tenet. Quae enim Apostoli ex	900
Ecclesia firmiter et constantissime tenuit ac tenet quattuor recensita Evangelia, quorum	901
operis Christi praedicatur, Ecclesiae initia ac admirabilis diffusio narrantur eiusque consummatio	902
tanta autem verbo Dei vis ac virtus inest, ut Ecclesiae sustentaculum	904
virtus inest, ut Ecclesiae sustentaculum ac vigor, et Ecclesiae filiis fidei	904
materna sollicitudine curat, ut aptae ac rectae exarentur in varias linguas	905
explicationibus instructae sint, ut tuto ac utiliter Ecclesiae filii cum Scripturis	909
quadam abscessione ab ordine ethico ac religioso et gravi discrimine vitae	913
exercent sua operositate ad evangelizationem ac sanctificationem hominum et ad rerum	917
temporalium ordinem spiritu evangelico perfundendum ac perficiendum, ita ut eorum operositas	917
et in eo, lumine Evangelii ac mente Ecclesiae ductos et caritate	941
significatione ditavit, dum seipsum idem ac fratres tamquam obiectum caritatis esse	943
in paroecia operari; problemata propria ac mundi et quaestiones ad salutem	950
tota vita sua Evangelio cohaerentes ac matrimonii christiani exemplum praebentes, pretiosissimum	956
zelus si spiritu Christi imbuitur ac oboedientia et amore erga Ecclesiae	959
Iuvenes vero erga adultos reverentiam ac fiduciam nutriant; et, licet naturaliter	960
ut potestas civilis iuste exerceatur ac leges praeceptis moralibus bonoque communi	965
debent campi internationalis et quaestionum ac solutionum sive doctrinalium sive practicarum	967
diffundunt secundum suam cuiusque condicionem ac peritiam, et eam fideliter profitentur	973
docent doctrinam, ad vitam religiosam ac mentem catholicam instituunt, ad sacramenta	977
non desinit, eos paterno affectu ac grato animo complectitur. Apostolatus singulorum	977
censendae sunt, etsi ob locorum ac populorum exigentias, varias formas et	993
caritas fraternitatis, fines communes obtineantur ac perniciosae aemulationes vitentur, exigitur omnium	999
actionem seipsum cum aliis efformare ac perficere, et sic in operosum	1023
respiciunt, quaerere eamque cognitam amplecti ac servare. Pariter vero profitetur Sacra	1043
officia haec hominum conscientiam tangere ac vincire, nec aliter veritatem sese	1044
ipsius veritatis, quae suaviter simul ac fortiter mentibus illabitur. Porro, quum	1044
doctrinam catholicam de morali hominum ac societatum officio erga veram religionem	1044
doctrinae virtutem in ordinanda societate ac tota vivificanda activitate humana. Tandem	1056
utpote quae est societas proprio ac primordiali iure gaudens, competit ius	1057
officio. Inviolabilia hominis iura tueri ac promovere ad cuiusvis potestatis civilis	1059
tutelam libertatis religiosae omnium civium, ac propitias suppeditare condiciones ad vitam	1059
specie libertatis omnem subiectionem reiciant ac debitam oboedientiam parvi faciant. Quapropter	1066
coercitionis ex parte hominum excludatur. Ac proinde ratio libertatis religiosae haud	1070
Iesu, in quo Deus Seipsum ac vias suas perfecte manifestavit. Etenim	1071
et communitatibus religiosis vitam perdifficilem ac periclitantem reddere. Illa fausta huius	1083
Sancti adducatur ad sublimem illam ac perennem «libertatem gloriae filiorum Dei»	1086
gloria, bonitatem divinam liberaliter diffudit ac diffundere non desinit, ita ut	1091
Illum eriperet de potestate tenebrarum ac Satanae et in Eo mundum	1092
ita ut eis via libera ac firma patefiat ad plene participandum	1096
Spiritu Christi, Ecclesia procedere debet ac ipse Christus processit, via nempe	1097
attinet, eos gradatim tantum tangit ac penetrat, et sic eos in	1099
conditae crescant, viribus quidem propriis ac maturitate praeditae, quae hierarchia propria	1100
tempore desit praeconium evangelicum directe ac statim proponendi: tunc quidem missionarii	1102
proponendi: tunc quidem missionarii possunt ac debent patienter, prudenter ac simul	1102
possunt ac debent patienter, prudenter ac simul magna cum fiducia, saltem	1102
exercet, cuius sanctitatem testificatur, diffundit ac promovet. Ita differt activitas missionalis	1103
testificari queant, mutua saltem aestimatione ac dilectione animentur oportet. Ratio huius	1103
incumbit, simulque ius sacrum, evangelizandi, ac proinde missionalis activitas vim suam	1104
hominum, etiam temporali, fermentum libertatis ac progressus fuit seseque iugiter praebet	1107
ministros in ordine Episcoporum, Presbyterorum ac Diaconorum, fratribus suis inservientes, ita	1135
theologicis perspiciant rationes quae traditiones ac religionem patrias inter et religionem	1138
Christi et vitae Ecclesiae exhibeant, ac variis operibus pastoralibus se devoveant	1148
sub ductu Episcopi proprii ducendam ac dilatandam necessaria sunt. In huiusmodi	1150
instruant, in practicas methodos introducant ac eis in difficultatibus adsint, ad	1166
necnon praesentem missionum condicionem simul ac methodos, quae nunc temporis efficaciores	1179
sua quisque opportunitate, facultate, charismate ac ministerio, in Evangelio collaborare debent	1189
impendant. Attamen, sciant omnes, primum ac potissimum suum debitum pro fidei	1212
habeat de iis qui longe ac de illis qui propria membra	1217
haec Synodus quae sequuntur declarat ac decernit. CAPUT I. PESBYTERATUS IN	1243
prosequentur iuniores, et insuper coniuges ac parentes, qui ut in amicales	1259
Meminerint Presbyteri religiosos omnes viros ac mulieres, quippe qui pars praecellens	1259
«gratiae et consilii, ut adiuvet ac gubernet populum in corde mundo»	1264
deducatur, habeatur, modo hodiernis adiunctis ac necessitatibus accommodato, forma ac normis	1264
adiunctis ac necessitatibus accommodato, forma ac normis iure determinandis, coetus seu	1264
est. Nullus ergo Presbyter seorsum ac veluti singillatim suam missionem satis	1266
communem mensam, vel saltem frequentes ac periodicos conventus. Magni quoque habendae	1269
licet Sacramenti Ordinis ratione praestantissimum ac necessarium in Populo et pro	1271
necessitatem fidelibus ante oculos ponere, ac quos, sive iuvenes sive adultiores	1280
adiuvare ut se rite praeparent ac proinde aliquando, plena eorum libertate	1280
prosequendum, maximae utilitatis est diligens ac prudens directio spiritualis. Parentes et	1280
spectat quocumque modo institutio puerorum ac iuvenum, eos sic erudiant, ut	1280
vocantis nequaquam ita exspectanda est, ac si modo quodam extraordinario ad	1280
propriam per oboedientiam servitio Dei ac fratrum dedicent, in spiritu fidei	1294
hominum sese dedicant, Eius Regno ac operi regenerationiS supernae expeditius ministrant	1297
iure particulari, Presbyteri, non secus ac Episcopi, adhibeant imprimis ad suam	1301
filiali devotione et cultu venerentur ac diligant. Ad suum ministerium cum	1305
Presbyteri bene noscant oportet Magisterii ac praecipue Conciliorum ac Romanorum Pontificum	1307
oportet Magisterii ac praecipue Conciliorum ac Romanorum Pontificum documenta, atque consulant	1307
quoque ministerii sacerdotalis accommodationes suggerit ac fovet. Meminerint Presbyteri se in	1316
exponere cupiens quomodo Ecclesiae praesentiam ac navitatem in mundo hodierno concipiat	1320
generis humani, eiusque industria, cladibus ac victoriis signatum; mundum, quem christifideles	1321
et exponens, ipsius coniunctionem, observantiam ac dilectionem erga totam hominum familiam	1322
Homo igitur, et quidem unus ac totus, cum corpore et anima	1322
transformans. Similiter vitae urbanae cultus ac studium augentur sive per urbium	1333
cum similibus suis indesinenter multiplicantur ac simul ipsa socializatio novas necessitudines	1336
a religione practice discedunt. Secus ac transactis temporibus, Deum religionemve negare	1340
novis necessitudinibus socialibus inter viros ac mulieres. Magnae oriuntur etiam discrepantiae	1343
in dies magis roborare posse ac debere; sed insuper eius esse	1346
melius homini inserviat et singulos ac coetus adiuvet ad dignitatem sibi	1346
dies augetur earumdem distantia simul ac persaepe dependentia etiam oeconomica ab	1347
reapse ad cunctos extendi posse ac debere. Sub omnibus autem istis	1347
sint, mundus hodiernus simul potentem ac debilem se exhibet, capacem optima	1349
quibusdam renuntiare cogitur. Immo, infirmus ac peccator, non raro illud quod	1350
patitur, ex qua etiam tot ac tantae discordiae in societate oriuntur	1350
totius humanae historiae in Domino ac Magistro suo inveniri. Affirmat insuper	1351
ad finem suum ultimum, simul ac totam suam sive erga seipsum	1360
et confortaret, eum interius renovans ac principem huius mundi (cf. Io	1361
hominis ad vera bonaque inquirenda ac diligenda suaviter attrahit, et qua	1366
ad bonum amandum et faciendum ac malum vitandum eum advocans, ubi	1369
nequit cum homo de vero ac bono inquirendo parum curat, et	1369
persequitur et apta subsidia efficaciter ac sollerti industria sibi procurat. Quam	1370
ex coaevis nostris hanc intimam ac vitalem cum Deo coniunctionem nequaquam	1373
huius temporis res adnumerandus sit ac diligentiori examini subiiciendus. Voce atheismi	1373
etiam vitae suae religiosae, moralis ac socialis defectibus, Dei et religionis	1375
omnes homines ducta, eas serio ac profundiori examini subiiciendas esse censet	1379
enim a Deo creante intelligens ac liber in societate constituitur; sed	1380
reconciliavit et a servitute diaboli ac peccati eripuit, ita ut unusquisque	1387
quas Creator in natura spirituali ac morali hominis inscripsit. Quoniam autem	1391
alia huiusmodi probra quidem sunt, ac dum civilizationem humanam inficiunt, magis	1405
politicis vel etiam religiosis aliter ac nos sentiunt aut faciunt, reverentia	1406
sive privatae sive publicae, dignitati ac fini hominis subservire nitantur, simul	1412
ethicae mere individualisticae indulgeat. Iustitiae ac caritatis officium magis ac magis	1413
Iustitiae ac caritatis officium magis ac magis adimpletur per hoc quod	1413
ita tamen semper reapse vivunt ac si nullam societatis necessitatum curam	1413
faciunt. Non pauci, variis fraudibus ac dolis, iusta vectigalia vel alia	1413
inter omnes qui Eum fide ac caritate recipiunt, post mortem et	1421
in universam fere naturam dilatavit ac iugiter dilatat, et adiuvantibus imprimis	1423
Deum omnium Creatorem agnoscens, seipsum ac rerum universitatem ad Ipsum referret	1425
firmitate, veritate, bonitate propriisque legibus ac ordine instruuntur, quae homo revereri	1431
cum bono permixto, singuli homines ac coetus solummodo quae propria sunt	1433
et libertate spiritus creaturis utens ac fruens, in veram mundi possessionem	1436
docet legem fundamentalem perfectionis humanae, ac proinde transformationis mundi, novum dilectionis	1437
nova et caelum novum). Terrae ac humanitatis consummandae tempus ignoramus, nec	1439
in cordibus hominum ascendunt, implebit ac superabit. Tunc, morte devicta, filii	1439
quod seminatum fuit in infirmitate ac corruptione, incorruptionem induet; et, manente	1439
hos omnes scilicet bonos naturae ac industriae nostrae fructus, postquam in	1441
tamen ab omni sorde, illuminata ac transfigurata, cum Christus Patri reddet	1441
cum mundo sortem terrenam experitur, ac tamquam fermentum et veluti anima	1443
communitates ecclesiasticae socia opera contulerunt ac conferunt. Simul sibi firmiter persuasum	1445
ab humana societate, eorum dotibus ac navitate, in praeparatione Evangelii iuvari	1445
significatio suae vitae, suae navitatis ac suae mortis. Ipsa praesentia Ecclesiae	1446
possit, quod iura fundamentalia personae ac familiae et boni communis necessitates	1453
A sacerdotibus vero laici lucem ac vim spiritualem exspectent. Neque tamen	1455
familiam, culturam humanam, vitam oeconomicam-socialem ac politicam, coniunctionem familiae populorum et	1467
Salus personae et societatis humanae ac christianae arcte cum fausta condicione	1468
est auctor matrimonii, variis bonis ac finibus praediti; quae omnia pro	1471
singulorum familiae membrorum profectu personali ac sorte aeterna, pro dignitate, stabilitate	1471
et salvifica actione Ecclesiae regitur ac ditatur, ut coniuges efficaciter ad	1472
spe et caritate pervaditur, magis ac magis ad propriam suam perfectionem	1472
facilius invenient. Coniuges autem, dignitate ac munere paternitatis et maternitatis ornati	1473
dignitate ditare easque tamquam elementa ac signa specialia coniugalis amicitiae nobilitare	1475
caste inter se uniuntur, honesti ac digni sunt et, modo vere	1476
inter prospera et adversa corpore ac mente indissolubiliter fidelis est, et	1476
christiana responsabilitate suum munus adimplebunt ac docili erga Deum reverentia, communi	1479
condiciones tum materiales tum spirituales, ac denique rationem servantes boni communitatis	1479
quae integrum sensum mutuae donationis ac humanae procreationis in contextu veri	1483
humanitatis est. Ut autem vitae ac missionis suae plenitudinem attingere valeat	1485
sensu vocationem etiam sacram sequi ac vitae statum eligere queant, in	1485
in qua diversae generationes conveniunt ac sese mutuo adiuvant ad pleniorem	1486
hominum conscientia moralis necnon sapientia ac peritia eorum qui in sacris	1487
magis humani generis unitatem promovet ac exprimit, quo melius diversarum culturarum	1495
in dies fit numerus virorum ac mulierum cuiusvis coetus vel nationis	1496
responsabilitatis sensus, quod pro spirituali ac morali maturitate generis humani maximi	1496
servandi apud homines facultates contemplationis ac admirationis, quae ad sapientiam adducunt	1500
cultum continenter renovat, et errores ac mala, ex semper minaci peccati	1513
et excolendi sensum religiosum, moralem ac socialem. Cultura enim, cum ex	1514
inquirere et opinionem suam declarare ac vulgare, atque artem qualemcumque colere	1517
ut imago hominis universalis magis ac magis evanescat. Attamen unicuique homini	1522
ad animum relaxandum et mentis ac corporis sanitatem roborandam rite insumantur	1524
possunt. Etenim scientiarum, necnon historiae ac philosophiae recentiora studia et inventa	1527
Sic notitia Dei melius manifestatur ac praedicatio evangelica in intellectu hominum	1530
rationibus producendi atque in bonis ac servitiis commutandis, oeconomiam aptum effecerunt	1534
fere tota eorum vita personalis ac socialis spiritu quodam oeconomistico imbuatur	1535
paene possibilitate carent propria initiativa ac responsabilitate agendi, saepe etiam in	1535
socialisque defectus inter agriculturam, industriam ac servitia, sicut etiam inter diversas	1536
atque ampliandorum, methodis productionis aptandis, ac strenuis quorumcumque productionem exercentium conatibus	1538
eius vitae intellectualis, moralis, spiritualis ac religiosae exigentiarum, hominis, dicimus, cuiuscumque	1538
vendendam, tum ad necessarias evolutiones ac innovationes inducendas, tum ad aequum	1542
sufficiens et unicuique conveniens simul ac possibilitas congruae formationis technicae et	1544
humanus, qui in bonis gignendis ac commutandis vel in servitiis oeconomicis	1545
gaudeant. Immo opportunitatem habeant vires ac potentias libere evolvendi, quas fortasse	1547
et de latifundiis). Cum proprietas ac aliae in bona exteriora dominii	1554
quaerit Regnum Dei, inde validiorem ac puriorem amorem suscipit, ad omnes	1561
quae ipsorum evolutionem culturalem, oeconomicam ac socialem consequuntur; quae transformationes magnum	1562
officia in libertatis civilis exercitio ac in bono communi attingendo et	1562
coadunandi, consociandi, proprias opiniones exprimendi ac religionem privatim publiceque profitendi. Tutamen	1563
Una cum progressu culturali, oeconomico ac sociali apud plures roboratur desiderium	1564
cupiditatum et criminum politicorum multiplicant ac exercitium auctoritatis a bono communi	1565
quam interiorem iustitiae et benevolentiae ac servitii boni communis sensum fovere	1566
quae omnibus civibus semper melius ac sine ulla discriminatione possibilitatem effectivam	1573
obnoxia, instaurentur. Omnium personarum, familiarum ac coetuum iura eorumque exercitium agnoscantur	1574
aptiores inducendas condiciones, quibus cives ac coetus ad integrum humanum bonum	1575
inter socializationem et persxnae autonomiam ac progressum. Sed ubi exercitium iurium	1575
variis nexibus inter stirpes, gentes ac nationes coniungitur, semper simul animum	1576
cum totius corporis socialis coniunctione ac necessitudine, unitas opportuna cum proficua	1577
dominatum et intolerantiam, integritate morum ac prudentia agant; sinceritate autem et	1578
in communitate humana invenitur, fovere ac elevare, pacem inter homines ad	1584
suam omnes homines Deo reconciliavit ac, restituens omnium unitatem in uno	1589
superet. Porro condicionis hodiernae complexitas ac relationum inter nationes intricatio permittunt	1593
aequilibrium ex illo manans certam ac veram esse pacem. Belli exinde	1604
quam dissensiones inter nationes vere ac funditus sanentur, iisdem aliae mundi	1604
apparanda gravissimam plagam humanitatis esse, ac pauperes intolerabiliter laedere. Valde autem	1605
illis vim det perseveranter aggrediendi ac fortiter perficiendi hoc summi amoris	1608
materialia praebent, eius spirituali indoli ac profectui adversantur. Nam «non in	1624
a recto iudicio parentum pendet ac nullo modo auctoritatis publicae iudicio	1627
rebus ad vitam necessariis priventur ac fame, morbis omnimodaque miseria cruciantur	1628
institutiones publicas quam per plenam ac sinceram collaborationem omnium christianorum, solo	1631
vexatur, et ad iustitiam simul ac amorem Christi erga pauperes ubique	1635
et Filii et Spiritus Sancti ac vinculo caritatis, memores scilicet christianorum	1640
ut tandem aliquando in pace ac beatitudine summa suscipiantur, in patria	1643